Wat doet een herbergier uit Velp (NB) in Keent?

Overzicht Balgoy en Keent

Balgoy en Keent, in 1923 nog een zelfstandige gemeente in een grote kronkel van de Maas. Veel Balgoyse en Keentse mensen hadden contacten aan de Brabantse kant van de Maas, Escharen, Grave, Velp, Neerloon, Huisseling, Ravenstein, Dennenburg, Demen en Dieden.

Omdat het vakantietijd is, kan ik weer wat tijd stoppen in de Balgoyse en Keentse historie. Ik ben druk bezig met een inventarisatie van de Balgoyse en Keentse mensen (wie en waar) ten tijde van de opheffing van de gemeente Balgoy in 1923, gebruik makend van het bevolkingsregister (BR). In een van de volgende blogs meer hierover.

voorpagina BR Balgoy

Het bevolkingsregister van de gemeente Balgoy in de periode 1890 – 1923.

Tussendoor krijg ik nog regelmatig verzoeken en vragen over Balgoyse (en Keentse) mensen. Een paar weken terug vroeg Diane via een persoonlijk bericht op Twitter, naar voorouders in Balgoy en Keent. Bezig met stamboomonderzoek kwam ze erachter dat één van haar voorouders in de gemeente Balgoy en Keent heeft gewoond. Ze wilde natuurlijk graag weten waar precies, maar helaas bestaat het adres in die tijd niet uit een straat en huisnummer, maar uit een wijk en een huisnummer. En voor Balgoy en Keent is het zelfs nog een beetje lastiger, omdat de wijknummers in die periode een paar keer veranderd zijn. De gemeente Balgoy (tot 1923 dus) hanteerde twee wijken, A (Balgoy) en B (Keent). Toen in 1923 de gemeente opging in Overasselt werden de nummers anders en werden ze verdeeld in 4 wijken (A,B,C,B), maar na 1928 ging die indeling helemaal op de schop en kregen alle huizen weer andere nummers. Diane wist dat het wijk B was en huisnummer 44. De naam van haar voorouder was Martinus Antonius Nabuurs.

Met een huisnummer en een volledige naam in de hand is de eerste keuze om te gaan zoeken het BR. Na 1928 is heel Balgoy en Keent omgenummerd naar C-nummers, dus ligt de periode daaraan voorafgaand het meest voor de hand. Zoeken in het bevolkingsregister van Balgoy dus, in de periode 1890 – 1923. Op het voorlaatste blad (folio 118) was het raak.

BR Balgoy 1890 - 1923 blad 118

BR Balgoy 1890 – 1923 blad 118

detail Keent

Martinus Antonius Nabuurs woonde in de Hoogveldschestraat inKeent op de hoek met het Merste Straatje van 1898 – 1900.

Martinus Antonius Nabuurs werd op 19 juli 1898 ingeschreven in de gemeente Balgoy. Hij werd geboren op 18-11-1873 te Velp (NB) en zijn beroep volgens het BR was herbergier. Dagtekening van vestiging in de gemeente was 15-7-1898 en hij kwam uit de gemeente Linden (NB). Zijn verblijf in de gemeente Balgoy was maar kort, want op 3 mei 1900 vertrok hij alweer naar Dieden (NB). De “Huizing” (de plek waar hij gewoond heeft) is B40 (B44 veranderd in B40). Dit is in de Hoogveldschestraat in Keent ter hoogte (op de hoek) van het Merste Straatje (zie kaartdetail). De precieze plaats is afgeleid van de totale inventarisatie van de Balgoyse en Keentse mensen in 1923 volgens het BR, maar daarover meer in een volgende blog. Toen Martinus in Keent kwam wonen was hij al getrouwd met Petronella Josefina van Marwijk (geboren 14-3-1869 te Linden (NB)). Op 7 november 1898 kwam de zuster van Martinus, Maria, ook in Keent wonen. Zij trok in bij Martinus en Petronella. Die kregen in Keent twee kinderen, nl. Sophia Johanna, geb. 29-1-1899 en Johanna Wilhelmina, geb. 16-3-1900. Zoals gezegd is het gezin in mei 1900 vertrokken naar Dieden bij Ravenstein aan de Brabantse kant van de Maas.

Keent nu Google

De plek waar Martinus Antonius Nabuurs woonde, als je kijkt naar het huidige Keent (Google Maps).

Diane wilde graag weten waar het adres van haar voorvader was, als je kijkt naar het huidige Balgoy en Keent. In het Google Maps plaatje is de plek aangegeven. Wat ik zou willen weten is: “Zijn er nog foto’s van de mensen beschikbaar om het verhaal compleet te maken?” en misschien nog wel interessanter: “Wat doet een herbergier uit Velp in Keent en waarom is hij binnen twee jaar weer vertrokken?” Er waren al café’s in Keent, bijvoorbeeld het café van Koos Kersten aan de andere kant van het dorp bij de molen van Broeren. En als schipper Jan de Valk aan wal gaat, gaat hij precies op de grens van Balgoy en Keent wonen, op B136, later de overgang van Veldse- naar Hoogveldsestraat en precies waar de maaskanalisatie werd gepland. Zijn vrouw Regina Rosalia (Gieneke) Dinnissen begon daar een cafeetje. Het huis moest weliswaar wijken voor de nieuwe Maas, maar de familie verhuisde naar de Hoeveweg, tegenover de nieuwe kerk, waar ze een café en bakkerij begonnen. Het café werd later verkocht en is tot 2012 het dorpscafé van Balgoy geweest.

 

Het gevoel van de Vierdaagse roept herinneringen op in Balgoy aan de watersnood van 1926

UT0ne4bOTo+JKooEcv3yygVandaag was het weer zo ver, de Wijchense dag van de Nijmeegse vierdaagse! De 103de Vierdaagse alweer en tussen 6 uur vanmorgen en ca. half 11 zag ik de 50 km lopers door Balgoy wandelen. Een mooi gezicht met een grote verscheidenheid aan mensen, waarvan de meesten halverwege de tweede etappe nog vol goede moed waren. Het Facebookalbum “Vierdaagse Balgoy 2019!” van Werner Peters geeft een mooie dagimpressie.

Vierdaagse 2019 Balgoy van boven 02

Vanuit de lucht gezien trekken Vierdaagse wandelaars door Balgoy met rechtsonder het huis waar ik woon en boven de Maasbanddijk en de Maas (Bron foto: Rens Artz)

Het zijn dit soort activiteiten waardoor Balgoy en de Balgoyse mensen af en toe media-aandacht krijgen. Ruud van Haren meldde afgelopen weekend al op Facebook dat “Het gevoel van de Vierdaagse” aandacht gaat schenken aan Balgoy. “Het gevoel van de Vierdaagse” is een afwisselend programma waarin KRO-NCRV dagelijks verslag doet van de Vierdaagse. In korte minireportages komen in het programma verhalen van de wandelaars aan de orde, maar wordt ook verteld over het heden en verleden van de plekken waar de wandelaars langs komen. Fons de Poel, zelf Nijmegenaar van geboorte, volgt de wandelaars op hun weg door Maas en Waal. 

1fb8e-image072

Wilhelmina op bezoek in Balgoy, dijkdoorbraak 1925 (Harrie Jans met bosje hooi).

De redactie van het tv-programma was o.a. geïnteresseerd in de rol die de Maas speelt en speelde in het leven van de Balgoyse mensen, nu en vroeger. Op de Maasbanddijk heeft men een prachtig uitzicht over de Maas en het typische landschap waar Balgoy en Keent deel van uitmaken. De Maas is een typische regenrivier. Het water kan plotseling stijgen en dan loopt de boel onder. Zolang het binnen de perken blijft is het een mooi spektakel. Maar in 1993 en in 1995 stond het water hier tot aan de top van de dijk. Opeens was er weer het besef dat een overstromingsramp, zoals die van 1926 nog altijd een reële mogelijkheid is. De documentaire “Kronkels van de Maas” (Andere Tijden, VPRO) uit januari 2008 gaf al een mooi overzicht van deze geschiedenis. Het was Balgoysemins Harrie Jans (1912 – 2011) die het verhaal vertelde van de niet te stoppen watervloed vanuit Nederasselt, de koeien en de paarden die werden ondergebracht in de kerk en zijn ontmoeting met koningin Wilhelmina.

De koninklijke familie in Balgoy 1926

Foto van voorpagina “De Maasbode”, 5 januari 1926: H. Majesteit de Koningin te Balgoy.

Trots als een pauw vertelde hij zijn verhaal en de opnamen vond hij heel interessant. Dat hij dat nog mocht meemaken op 95-jarige leeftijd.

Ook Fons de Poel bracht op zondag 14 juli een bezoek aan de kerk en er werden opnames gemaakt op de Maasbanddijk (foto’s Ruud van Haren). Jammer dat Harrie er niet meer bij kon zijn. De uitzending van “Het gevoel van de Vierdaagse” met Balgoyse beelden is op woensdag 17 juli om 19.10 uur te zien op NPO 1.

Burgemeester stond niet bekend om zijn liefdadigheid

De vraag van Anneke uit Berkel en Rodenrijs in Zuid-Holland over de boerderij in de Hoeveweg waar rond 1930 haar opa en oma hebben gewoond heeft in februari geleid tot een mooi verhaal. Het betrof Joannes Everardus Helderman uit Schiebroek, die samen met echtgenote Anna Petronella van der Helm en hun vier kinderen naar het verre Balgoy verhuisden en daar enkele jaren hebben gewoond.

image256

Wilhelmus Johannes Cornelius de Bruijn, oud-burgemeester-secretaris van de gemeente Balgoy, oud-heemraad van het polderdistrict Rijk van Nijmegen, lid van de derde orde van den H. Franciscus

Op een werkavond van Pagus Balgoye, nadat het verhaal was gepubliceerd, werd nog eens over de familie Helderman gesproken en Ries van Haren schreef naar aanleiding hiervan een mooi verhaal dat ik mocht gebruiken voor deze blog. Van zijn vader, die geboren werd in 1901, had Ries lang geleden wel eens gehoord over “die familie”. Zij en nog een andere Zuid-Hollandse familie hadden eind jaren twintig ieder een boerderijtje gehuurd van oud-burgemeester de Bruijn van Balgoy (tot 1923). Eerder waren die bedrijfjes verhuurd aan Balgoyse mensen, maar de oud-burgemeester stond niet bekend om zijn liefdadigheid, meer het tegendeel was bekend. De pachters betaalden vaak te veel en kregen daarvoor niet wat beloofd was. Daardoor werd het steeds moeilijker om te verpachten aan Balgoyse mensen. Johan de Bruijn, de zoon van de burgemeester, destijds rentmeester van beroep, heeft toen in een landelijk dagblad de boerderijtjes voor huur aangeboden. Hierop werd gereageerd door die beide families. Echte Hollandse families, die geen wegwijs wisten met de boomgaarden in deze streek, bouwland bewerken kenden ze minimaal en voor het grasland gebruikten ze hele andere methoden dan wij hier gewend waren. Zo meteen in het verhaal van Ries meer hierover.

Eerst de vraag wie was die andere Zuid-Hollandse familie en waar stond het boerderijtje dat ze pachtten? Hiervoor werd in eerste instantie het bevolkingsregister (BR) (1924-1931) van de gemeente Overasselt gebruikt, dat in te zien is in het Regionaal Archief te Nijmegen. Het BR bestaat uit 10-jarige tabellen met daarin de inwoners van de gemeente geregistreerd op huisnummer. Bovendien is opgetekend wanneer zij in de betreffende periode zijn gevestigd en/of wanneer zij zijn vertrokken. In dit geval dus in de periode 1924 tot en met 1931. De onlogische begindatum wordt verklaard door het feit dat op 1 mei 1923 de gemeente Balgoy en Keent haar zelfstandigheid opgaf en werd gevoegd bij de gemeente Overasselt. In diezelfde periode 1924-1931 werd in de zomer van 1928 ook nog een nieuwe huisnummering ingevoerd door de gemeente Overasselt. Folio 213 vermeldt dat op Hoeveweg C99 (voor 1928 nummer C46 en nu Hoeveweg 13) van 1926 tot eind 1928 Wilhelmus Antonius Heestermans uit Oude-Tonge met zijn vrouw Maria Feyen heeft gewoond. Oude-Tonge is een plaats in het oosten van de gemeente Goeree-Overflakkee in de provincie Zuid-Holland. Het dorp ligt op het eiland Goeree-Overflakkee. Volgens het BR zijn ze op 26-11-1928 uitgeschreven in Overasselt en naar Hilversum vertrokken. Vanaf 3-4-1929 was op C99 de landbouwer Derk Remmert van den Berg uit Beuningen gevestigd.

Hoeveweg 13 vijftiger jaren

Hoeveweg C99 (nu Hoeveweg 13) begin jaren vijftig van de vorige eeuw. Zo moet het boerderijtje er ook ongeveer uitgezien hebben eind jaren 20 toen Wilhelmus Antonius Heestermans uit Oude Tonge er woonde.

IMG_0189

Muursteen waarschijnlijk bij de bouw van het boerderijtje naast de voordeur ingemetseld met inscriptie “J.H.M.H.d.B. 25-1-1908” (Johan Hendrik Mattheus Herman de Bruijn, zoon van burgemeester Wilhelmus de Bruijn).

Op de foto hierboven, rechts naast de voordeur is een “plaatje” zichtbaar. Dit “plaatje” is een van natuursteen gemaakt, ingemetseld plaatje dat nu nog steeds op die plek in het huis zit. Op het plaatje staat geschreven “J.H.M.H.d.B. 25-1-1908” (Johan Hendrik Mattheus Herman de Bruijn, zoon van burgemeester Wilhelmus de Bruijn), de oorspronkelijke eigenaar, die het boerderijtje verpachtte aan de familie Heestermans. Op de foto van het boerderijtje, die waarschijnlijk is gemaakt in de vijftiger jaren, is rechts van de deur in het midden een grote brievenbus opgehangen en daarboven een soort uithangbord. Op het raam daar rechts van zijn “mededelingen” opgeplakt. Dit zou kunnen passen bij de bestemming postkantoor die het boerderijtje begin jaren vijftig kreeg, toen het werd gekocht door brievenbesteller Johannes Hendrikus Willems (“Jo de Post”) (zie de kadastrale legger hieronder).

BGY00legger1422-2kopie

Kadastrale legger ART. 1422 Balgoy, waarop duidelijk de vele verbouwingene en aanpassingen van het postkantoor zijn te lezen.

In een eerdere kadastrale legger, ART 857,  is te lezen dat de boerderij is “gesticht in dienstjaar 1909” en eigendom was van Wilhelmus Johannes Cornelius de Bruijn uit Balgoy, van beroep burgemeester. Dit wordt bevestigd door de informatie op de muursteen.

Ries van Haren vertelt verder dat bij Heestermans een stuk weiland lag (zo rond het Tuimelsgat waar nu de Roncallischool staat), dat vaak tot juni in het water stond. Verder stonden bij de beide pachters Heestermans en Helderman fruitbomen op het huisperceel, voornamelijk bestaande uit hoogstambomen. Dat was helemaal nieuw voor hen. Er moest met 35 tot 40 sportladders geplukt worden en dat kenden zij niet. Zodoende ging er bij hen veel fruit verloren, terwijl Balgoyse mensen dit allemaal verwerkten. Pruimen werden gesteriliseerd of meegenomen naar de Nijmeegse markt. Ook van peren ging weinig verloren en val-appels werden geschild en in platte stukjes gesneden en dan in de zon gedroogd op een laken. Eenmaal droog gingen ze in een oude melkbus meestal naar de zolder. Een lekkernij voor de winter.

Helderman had ook nog een stuk weiland dat was “uitgeleegd” voor dijkonderhoud. “De Put” werd het genoemd en ligt nu op het perceel van Johan van de Oever vlak langs de dijk. Uitgeleegd weiland levert de eerste 10 tot 20 jaar vaak een slechte oogst. De grond moet eerst weer in cultuur gebracht worden.

image454

Met kar en paard op het bouwland (Piet, Jan en The de Bruijn aan het werk, ca. 1955).

Rond 1928 heeft de vader van Ries het hooi “opgevaren” met kar en paard voor Helderman. Helderman had een knechtje, volgens Ries een grote lilliputter, die volgens hem Pietje heette. “Pietje met kiestje” werd hij ook genoemd, omdat hij in de wintertijd rondging met “negotie”.  Nou zette Helderman zo’n grote oppers hooi, dat er maar een of anderhalve opper op een kar kon, terwijl bij Balgoyse boeren er wel 7 tot 8 op konden. Pietje moest daarom een stalladder meenemen om op de opper te klimmen en dan het hooi op te kunnen steken. Zij, de Hollanders, waren dat wel gewend en sleepten soms 20 are hooi bij elkaar voor 1 opper of ook vaak op een ruiter. In Zuid-Holland heb je vele akkers weiland met watervoren en in het midden van die akkers lag het land vaak hoger. Zodoende zette ze daar de oppers hooi op.

Al met al was het geen vetpot voor de beide pachters, volgens Ries. Zijn vaders verhaal over de Zuid-Hollanders eindigde dan ook altijd met de opmerking: “op een goede dag zijn ze beide met de noorderzon vertrokken”.

Tenslotte nog de vraag: “wie was Pietje met het kiestje?” Ik denk dat “Pietje” in werkelijkheid “Cor of Corné” heeft geheten. Dit vermoed ik, omdat er in de periode 1926 tot 1929 vier mensen werden geregistreerd in het BR op Hoeveweg C99. Behalve Wilhelmus Antonius Heestermans en zijn vrouw Anna Cornelia Maria Feijen woonden er ook nog hun zoontje Hendrikus Antonius, die op 1-7-1926 werd geboren en de zwager van Wilhelmus Heestermans en broer van Anna Feijen, Cornelius Marinus Feijen. Ik durf te stellen dat Cornelius Feijen “Piet met het kiestje”was, want na het vertrek van Cornelius in juni 1928 naar Oud Beijerland heeft niemand meer “Pietje”gehoord of gezien.

Opa en oma woonden als het goed is op Hoeveweg 43

foto Anneke Krak - Hoeveweg 43

“Hoeveweg 43” in Balgoy rond 1930

Heemkunde en historie gaan heel goed samen met sociale media. Deze middag werd er op faceboek een berichtje gepost door Anneke uit Berkel en Rodenrijs, Zuid-Holland, met een fotootje (zie hierboven) en een vraag. Ik citeer: “Rond 1930 hebben mijn opa en oma tijdelijk in een gedeelte van deze boerderij gewoond, mijn oma had alleen dit foto’tje. Het zou als het goed is hoeveweg 43 moeten zijn. Ik ben benieuwd wie destijds de eigenaar van de boerderij was, en of er nog meer foto’s van zijn.”

Deze vraag is uitermate geschikt om op te zoeken in het bevolkingsregister (BR). Vanaf 1923 was Balgoy geen eigenstandige gemeente meer, maar onderdeel van de gemeente Overasselt. Alleen gaat het online BR van de gemeente Overasselt niet verder dan 1923. Dit register (1924-1931) is wel in te zien in het Regionaal Archief te Nijmegen. Het BR bestaat uit 10-jarige tabellen met daarin de inwoners van de gemeente geregistreerd op huisnummer. Bovendien is opgetekend wanneer zij in de betreffende periode zijn gevestigd en/of wanneer zij zijn vertrokken. In dit geval dus in de periode 1924 tot en met 1931. De onlogische begindatum wordt verklaard door het feit dat op 1 mei 1923 de gemeente Balgoy en Keent haar zelfstandigheid opgaf en werd gevoegd bij de gemeente Overasselt. In diezelfde periode 1924-1931 werd in de zomer van 1928 ook nog een nieuwe huisnummering ingevoerd door de gemeente Overasselt.

De verbinding van Balgoy met Keent: Van Molenweg naar Hoeveweg

Hoeveweg C103. Deze figuur is een detail van een landkaart die is gedateerd op 1904, waarin de huisnummer uit de periode 1924-1931 zijn ingetekend. Deze kaart is weer als overlay gebruikt op een Google Earth luchtfoto met datering 2006.

De gegevens met betrekking tot de opa en oma staan op bladnummer 210 van het BR. Vanaf 1928 is het huisnummer C103, maar voor de hernummering was het C43 (Hoeveweg 43 dus!). Het huis werd in die tijd bewoond door de landbouwer Theodoor Johannes Kleijnen, diens echtgenote Henrica Joanna van Berkel en hun vier kinderen, die in 1923, 1924, 1926 en 1927 geboren werden.

Op 5 april 1928 wordt melkverkoper Joannes Everardus Helderman uit Schiebroek op hetzelfde adres ingeschreven, samen met echtgenote Anna Petronella van der Helm en hun vier kinderen Gerardus Cornelis Maria (geboren 1922, Loosduinen), Cornelia Maria (geboren 1923, Schiebroek), Adrianus Wilhemus Maria (geboren 1924, Schiebroek) en Anna Leonarda Maria (geboren 1926, Schiebroek). In Balgoy worden ook nog Johannes Gerardus (1929) en Leonardus Jacobus Gerardus (1930) geboren. Op 1 juni 1931 wordt het gezin uitgeschreven en verhuist naar Berkel C.A. en wordt bladnummer 210 van het BR afgesloten.

De enige foto’s die ik heb dateren van de jaren vijftig van de vorige eeuw; het huis wordt dan bewoond door Koos de Bruijn. Ook in die tijd woonde er een familie in, Wimke Derks van de Ven en zijn gezin.

Het huis van Koos de Bruijn, later van Jan en Toos de Bruijn

Het huis van Koos de Bruijn, later van Jan en Toos de Bruijn (Bron Milleniumboek Ballegoijse Minse van Ries van Haren,1999)

Wimke Derks van de Ven, echtgenote Mien en dochter Josefien

Wimke Derks van de Ven, echtgenote Mien en dochter Josefien. Op de achtergrond links het huis en rechts de H. Johannes de Doperkerk. (Bron Milleniumboek Ballegoijse Minse van Ries van Haren,1999)

H Johannes de Doperkerk Balgoy 1926

Luchtfoto van kruising Boomse en Hoeveweg uit 1926. De boerderij waar het gezin Helderman heeft gewoond staat links van de H. Johannes de Doperkerk,enkele meters verderop de Hoeveweg in. Collectie Nederland: Musea, Monumenten en Archeologie, Gebruiksrecht http://www.europeana.eu/portal/en/rights/rr-f.html

Met behulp van de bovenstaande foto’s ontdekte Anneke nog geen dag later tussen haar oude foto’s een foto, gemaakt voor de boerderij in Balgoy. Op deze foto staat de familie Helderman en omdat op deze foto vier kinderen staan en niet de twee die in Balgoy zijn geboren in 1929 en 1930, dateert de foto zeer waarschijnlijk van voor die tijd, dus 1928/1929.

Familie Helderman in Balgoy

Familie Helderman in Balgoy (1928/1929), 3e en 4e van rechts zijn Joannes Everardus Helderman en echtgenote Anna Petronella van der Helm. Ervoor hun kinderen v.l.n.r. Gerard, Aad, Corry en Annie. Corrie is de moeder van Anneke. Anderen zijn familie, 2e van links een zus van Anna van der Helm en 3e van links en 2e van rechts broers. De rest is aanhang. Voor woning Hoeveweg C43/C103 te Balgoy (Bron: Anneke Krak).

Hieronder nog een tweede foto met daarop vier kinderen van Joannes Helderma en Anna van der Helm.

B8E23109-B759-4859-BFF1-D2ABBA15B36F

V.l.n.r. Corry, Aad, Annie en Gerard Helderman voor hun woonhuis aan de Hoeveweg in Balgoy rond 1928 (Bron: Anneke Krak).

Kerstmis 2018 – De kerstgroep van de H. Johannes de Doperkerk viert honderdste verjaardag

De kerststal in de Balgoyse Johannes de Doperkerk

De kerstal in de H. Johannes de Doperkerk op kerstavond

De kerststal in de H. Johannes de Doperkerk is in de kersttijd een blikvanger voor in de kerk. Traditioneel gebouwd en ingericht door Theo Willems, geholpen door Jan Reijnen en door de kerkhofwerkers. Het is ook traditie dat Theo tijdens de viering op kerstavond het kerstkind de kerk binnendraagt en in de kerststal plaatst en dat heeft hij ook dit jaar weer gedaan. Balgoy heeft een mooie kerststal met een mooie beeldengroep, die er al is zolang als we ons kunnen herinneren. Hoe lang precies? Er waren mensen die zeiden dat de kerstgroep misschien wel uit de oude kerk afkomstig zou kunnen zijn.

In december 2015 schreef ik een blog over de kerststal in de Balgoyse kerk. Samen met religieuze kunstkenner Wim de Mul had ik in de kerk naar de kerststal gekeken of die van Pietro Mazzotti was. Wim bekeek de beeldengroep van afstand en was meteen overtuigd dat het inderdaad beelden waren van Mazzotti. Bij nadere inspectie bleek bij een aantal beelden ook het merkteken van Mazzotti (PM) aangebracht te zijn. Ik was heel tevreden met de nieuwe kennis dat de kerstgroep in onze kerk in het begin van de twintigste eeuw was vervaardigd in Münster door Pietro Mazzotti en dus naar alle waarschijnlijkheid was aangeschaft in de tijd dat de nieuwe Johannes de Doperkerk aan de Boomsestraat in gebruik werd genomen, in of net na 1914.

pastoor Jan Cornelis Martens

pastoor Jan Cornelis Martens

Afgelopen zomer was er het verhaal over Balgoys nieuws in de kranten van 100 jaar geleden. Een van de nieuwsfeiten was het overlijden van pastoor Martens. Hij is op 4 september 1918 overleden, voorzien van het H. Sacrament der Zieken. Joannes Cornelis Martens werd pastoor van Balgoy in 1911. Hij was geboren te Udenhout op 11-12-1866 als zoon van Adriaan Martens en Cornelia Burgmans. Hij had gestudeerd aan het seminarie van Haaren, werd in 1892 tot priester gewijd en in 1894 tot kapelaan in Wanroij benoemd. Van 1898 tot 1911 was hij aangesteld als kapelaan in Asten (Bron: Heemkundekring De Vonder Asten – Someren). Onder zijn pastoraat in Balgoy is de in 1913-1914 aan de Boomsestraat gebouwde nieuwe parochiekerk tot stand gekomen; Martens werd dan ook wel de “bouwpastoor” genoemd.

De benoeming van een nieuwe pastoor in Balgoy was in die tijd snel geregeld. Nog in diezelfde maand werd kapelaan van Acht uit Kaatsheuvel aangesteld als pastoor in Balgoy. Uit een bericht in De Nieuwe Tilburgsche Courant van 17 september 1918 blijkt dat Balgoy blij mocht zijn met de nieuwe pastoor en op 20 september was de benoeming een feit.

van Acht

Pastoor Godefridus van Acht

Kaatsheuvel

De Nieuwe Tilburgsche Courant van 17 september 1918

Het meest verrassende en interessante bericht dat ik las in het krantennieuws van 2018, was een bericht uit de Provinciale Noordbrabantsche en ’s Hertogenbossche courant van 13 november 1918, een paar maanden na de benoeming van pastoor van Acht. Het betrof een cadeau van de leden van de vereniging van de H. Familie uit Kaatsheuvel, waarvan de toenmalige kapelaan van Acht directeur was geweest aan de nieuwe pastoor van Balgoy. Een beeldengroep. De beeldengroep!

beeldengroep

Provinciale Noordbrabantsche en ’s Hertogenbossche courant van 13 november 1918

De kerstgroep die nu in de Balgoyse kerk staat werd dus waarschijnlijk niet aangeschaft in de tijd dat de nieuwe Johannes de Doperkerk aan de Boomsestraat in gebruik werd genomen, in of net na 1914. Meer voor de hand liggend is het, na dit krantenbericht gelezen te hebben, dat het een cadeautje was uit Kaatsheuvel voor de nieuwe pastoor in  1918. Dat betekent dus dat de kerstal dit jaar precies 100 jaar oud is.

OdhVlxcvTTu+ISCittr+6g

Kinderen uit Balgoy maakten hun eigen kerstgroep met Jozef, Maria en het kindje Jezus

Het is ook om deze reden, dat de kinderen uit Balgoy samen met Ans van Erp, allemaal een mooie kerstgroep van Jozef, Maria en het kindje Jezus met ster hebben geknutseld in het theehuis van Yvon van Haren. Die meer dan dertig mooie kerstgroepen stonden voor in de overvolle kerk tijdens de kindvriendelijke kerstviering op 24 december. Het thema van de viering was “Kerstmis is vrede voor iedereen”. In deze viering gingen we samen op weg naar de stal van Bethlehem.

IMG_0068

Levende kerststal uitgebeeld door kinderen tijdens de kindvriendelijke kerstviering.

Het verhaal werd verteld door twee poetsvrouwen, die samen met de kinderen een levende kerststal uitbeeldden. Ze vertelden daarbij dat heel vroeger alle verhalen over Jezus alleen maar in de bijbel te lezen waren. In het begin van de 13e eeuw was er een monnik, Franciscus van Assisi, die het belangrijk vond dat ook arme mensen die niet konden lezen het geboorteverhaal van Jezus konden zien. Dus hij maakte een levende kerststal ergens in een grot. Zo zijn mensen al eeuwenlang op zoek naar het kind van warmte, licht, geluk en vrede. Een zoektocht naar de stal in Bethlehem en naar het kerstkind, zo mooi uitgebeeld in de kerststal die al 100 jaar in onze kerk staat en in al die nieuwe kerststalletjes die door de kinderen zijn gemaakt. Na de viering mochten de kinderen hun eigen gemaakte kerstgroep mee naar huis nemen. Een mooie herinnering aan “Kerstmis is vrede voor iedereen”. Zalig kerstfeest.