Heeroom pater Libertus Jans (1875 – 1948)

trouwfoto tante Lies 1944

Trouwfoto van Marinus van Thiel uit Schayk en Lies Jans uit Balgoy. Lies was de dochter van Piet Jans en Hanna Kersten (zittend links van het bruidspaar), die op de boerderij in de Torenstraat te Balgoy woonden, de boerderij waar nu kleinzoon Frans woont. Rechts van het bruidspaar zit heeroom Libertus Jans.

De wortels van de familie Jans liggen in het Brabantse Mill en Escharen. Hieronder is duidelijk te zien hoe in de 19e en begin 20e eeuw de familie Jans verbonden was met Escharen. Met name Godefridus Jans, die schepen was in Escharen heeft een belangrijke rol gespeeld in het Brabantse dorp.Jans Escharen

Hierdoor is er ook regelmatig contact met mensen van EstersHeem, de heemkundekring in Escharen. In 2012 vierde de Stichting Esterse Minipers Escharen haar 40-jarig bestaan. Naar aanleiding hiervan was er een fototentoonstelling in het Dorpshuus. De belangstelling vanuit de Escharense bevolking was groot. Voor enkele enthousiaste dorpelingen was dit een aanzet om een nieuwe Escharense Heemkundekring op te zetten, “Esters Heem” genaamd. De ontvangen foto’s werden benoemd, gerangschikt en gearchiveerd en aan de verzameling toegevoegd.

Afgelopen week werd ik opnieuw benaderd door EstersHeem en het onderwerp was ook deze keer de familie Jans. Een van de mensen van de heemkundekring is de geschiedenis van Pater Libertus Jans (1875-1948) aan het opschrijven. Aanleiding was een mooi oud herinneringsprentje van zijn priesterwijding in december 1902.

De vraag van de heemkundekring was of ik een foto had van pater Libertus. Veel gegevens van hem hebben ze inmiddels bij elkaar gezet, maar ze missen nog een foto/afbeelding van hem.

Ik wil echter beginnen met de gegevens die ik zelf heb verzameld over pater Libertus Jans, wiens doopnamen bij geboorte Antonius Gijsbertus Hermanus waren. Zijn ouders waren Joannes Jans en Gijsberta Hermina van der Burgt en hij was een broer van Piet Jans, de vader van Harrie Jans en de grootvader van mijn echtgenote Ans (zie de stamboom hierboven). Joannes Jans en Gijsberta Hermina van der Burgt trouwen in 1866 en kregen dertien kinderen. In 1874 wordt Antonius Gijsbertus Hermanus Jans geboren als zesde kind van het gezin, maar het overlijdt al in januari 1875.

054-0050-2421-1875_005

Gemeente Escharen, overlijdensakte van Antonius Gijsbertus Hermanus Jans “in den ouderdom van drie maanden”.

Photo5000406Op 6 december van datzelfde jaar krijgen Joannes en Gijsberta weer een zoon, die ze dezelfde naam geven als hun in januari overleden zoon, Antonius Gijsbertus Hermanus. Als Antonius 19 jaar oud is op 3 oktober 1895, treedt hij in de orde der Minderbroeders-Capucijnen in Babberich en een jaar later wordt hij geprofest. In 1902 wordt hij priester gewijd (zie het herinneringsprentje). “Na meermalen de bediening van Novicenmeester, Definitor en Gardiaan vervuld te hebben, voorzien van de H. H. Sacramenten der stervenden”, is Antonius overleden te Handel op 5 maart 1948.

IMG_0049

Pater Libertus Jans

Maar hoe zag pater Libertus er nu uit? Gelukkig heb ik een foto van het huwelijk van de zus van Harrie Jans, Lies met Marinus van Thiel in 1944. De foto komt uit een fotoalbum van Harrie Jans. Op die foto (zie bovenaan dit bericht) zit rechts naast het bruidspaar een geestelijke. Navraag bij de familie van Thiel leverde geen aanknopingspunten op die de pater op de trouwfoto verbond met die familie, dus ik ben overtuigd dat dit pater Libertus Jans is op 69-jarige leeftijd.

In de fotoverzameling van Harrie Jans zaten verder een tweetal foto’s, waarvan dochter Ans weet dat hij de pater die op die foto’s te zien is heeroom noemde. Hoewel de pater op die foto’s een stuk jonger is, is er zeker een gelijkenis met de pater op de trouwfoto en ik ben vrijwel zeker dat dit pater Libertus is op jongere leeftijd. Op de achterkant van de foto staat met de hand geschreven Janssen, Balagoye ± 80 stuks.

IMG_0051

In memoriam Theo Verheijen 1936-2018, gedreven Balgoyse bestuurder met veel Wijchense contacten

Theo Verheijen, ook bekend in Wijchen als Smid Verheijen werd daar geboren op 5 februari 1936 en woonde er meer dan dertig jaar op de hoek Stationsstraat – Baron d’Osystraat. Hij trouwde met Annie Vergeest en samen kregen ze drie kinderen. Theo was een familieman en stond altijd klaar voor zijn gezin.

img_0058

Theo laat zien dat hij het werk in de smederij niet verleerd is (2005).

Tijdens de rondwandeling door Wijchen (10-jarig bestaan van Pagus Balgoye) werd ook even stilgestaan bij de voormalige smederij van de familie Verheijen aan de Teersmortelweg.

Theo was een echte ondernemer. Na het overlijden in 1964 van zijn vader, Frans Verheijen, nam hij samen met broer Henk de smederij over. In 1969 werd een boerderij in Balgoy gekocht aan de Torenstraat op nummer 21 en in 1971 vond de officiële opening van het nieuwe bedrijfspand, Landbouwmechanisatiebedrijf Fa. Verheijen & Zn. plaats. De werkzaamheden richtten zich primair op de verkoop en reparatie van tractoren, maaidorsers, hakselaars en landbouwwerktuigen. De werkzaamheden verband houdend met hoefbeslag, haarden en kachels, waterleiding en constructie, die de belangrijkste bezigheden waren in Wijchen, verdwenen uit het programma.

Theo kon niet stilzitten en was naast zijn werk ook actief bij de brandweer. Al op zijn twintigste was hij lid van de vrijwillige brandweer in Wijchen en bleef dat 35 jaar doen. Veel van zijn vrije tijd stopte hij ook in het verenigingsleven. In Wijchen waren dat met name de Wijchense paardenmarkt (Theo was jarenlang bestuurslid van de Stichting Veemarkt Wijchen) en hij was actief bij Tweestromenland. Hij was betrokken bij de paardenmarkt vanaf het eerste uur. In een documentaire van Tweestromenland in Beeld en Geluid van dit jaar vertelt Theo hoe hij zich destijds samen met Paul Rutjes bezig heeft gehouden met de wederoprichting van de paardenmarkt. Een jaar eerder werd Theo ook al geïnterviewd door de Wijchense Omroep.

 

Theo Verheijen prins carnaval 1975 zw

Theo als prins carnaval van ’t Moasland in 1975.

Toen hij in Balgoy kwam wonen en werken verdeelde Theo zijn tijd en energie tussen Wijchen en Balgoy. In 1975 werd hij prins carnaval van het Moasland in Balgoy. Hij was ook een periode bestuurslid van de carnavalsvereniging en bleef actief in het EPK (ex prinsen kabinet) dat elk jaar zorgt voor een origineel optreden tijdens de Bonte n’aovond.

Vanaf 1991 was hij bovendien vice-voorzitter van parochie de Heilige Johannes de Doper. Geen gemakkelijke tijd was dat voor de parochie. Mgr. Arts, die vanaf 1964 pastoor was van de parochie in Balgoy, werd op 1 augustus 1993 eervol ontslag verleend, waarna hij in Uden van zijn welverdiende rust kon gaan genieten samen met zuster Petronella Maria van Driel, die hem sinds het overlijden van Grada Venbrux verzorgd had. Mgr. Arts was de laatste pastoor die op de pastorie in Balgoy woonde en samen met zuster Petronella de zorg had over de kerk en alles wat er bij hoorde. In die tijd moest het bestuur de organisatie van de parochie vernieuwen, een tijdrovend en soms moeilijk proces. De goede communicatieve vaardigheden en de vele contacten die Theo had, kwamen hierbij goed van pas.

Parochiebestuur 1997 zw

Het toenmalige parochiebestuur met vlnr.: Marianne van den Boogaard, Piet Janssen, pastoor Groos (die in Hernen woonde), Ans van Erp, Theo Verheijen en Wim Verhoeven.

In 1995 verkocht Theo het landbouwmechanisatiebedrijf, omdat er geen opvolger was. Misschien dat de vrije tijd die dit met zich meebracht wel meegespeeld heeft om ja te zeggen toen de initiatiefnemers van Pagus Balgoye in 2000 hem vroegen om voorzitter te willen worden van de nieuwe heemkundekring. De vele contacten die Theo had bij de gemeente Wijchen hebben zeker geholpen toen de kersverse heemkundekring de Oude Toren als expositieruimte en visitekaartje wilden gaan gebruiken. Dat dit een goede keuze is geweest hebben de vele exposities en ander activiteiten die bij de Oude Toren zijn georganiseeerd wel bewezen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

verjaardag en doop pagus 064

54bf5-1454807_421189334674346_1224756502_n

vlnr.: minister Ronald Plasterk, Ruud van Haren en Theo Verheijen

Een van de hoogtepunten van het voorzitterschap van Pagus Balgoye zal zeer zeker het bezoek van een minister aan Balgoy in december 2013 zijn geweest. Toenmalig minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ronald Plasterk, bezocht Wijchen en Balgoy onder meer om kennis te nemen van het door bewoners van Balgoy zelfgemaakte plan voor woningbouw in het dorp. “Een mooi voorbeeld van een bur­gerinitiatief”, aldus de minister, die ook een bezoek bracht bij de Oude Toren, het visitekaartje van heemkundekring Pagus Balgoye. Hij werd daar rondgeleid door toenmalig voorzitter Theo Verheijen.

In 2014 stopt Theo als voorzitter en wordt opgevolgd door Wil Giesbers. Theo wordt dan benoemd tot het eerste lid van verdienste voor al zijn inspanningen gedaan voor de vereniging. Van 2014 tot het laatst toe blijft Theo actief bij Pagus Balgoye, voor zover zijn gezondheid dat toeliet. Hij was aanwezig bij ledenvergaderingen, werkavonden en exposities; op de werkavond van woensdag 3 oktober nam hij nog actief deel aan de discussies, o.a. over café en winkel “VIVO” van André van den Berg. Op woensdag 7 november melde hij af, omdat hij ziek was.

Theo Verheijen lid van verdienste

In 2014 wordt Theo Lid van Verdienste van Pagus Balgoy (bericht uit Wegwijs).

Theo Verheijen overleed op 17 november 2018. Hij was een gedreven en altijd goedlachse bestuurder in het Wijchense en Balgoyse verenigingsleven met heel veel contacten, die als geen ander verstond om mensen te verbinden en enthousiast te maken. Voor al zijn activiteiten werd hij benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau, een Koninklijke onderscheiding die hij met trots droeg. De uitvaartdienst vond plaats op 22 november in een overvolle H. Johannes de Doperkerk te Balgoy.

Openbaar vervoer in Balgoy – een oproep voor een virtuele Breng Flex halte

Openbaar vervoer in Balgoy is er niet! Je vraagt je af of het dan ook niet gemist wordt. Dat zou de gemeente Wijchen en de Wijchense politiek zich toch ook moeten afvragen. Ik heb ze er nooit over gehoord. De Balgoyse mensen hoor ik er ook niet vaak over, trouwens. Men is gewend om naar Wijchen Zuid te fietsen of naar het kruispunt in Nederasselt. Of als je toch al aan het fietsen bent, dan fiets je door naar het NS station in Wijchen. Openbaar vervoer in het dorp?

Has en Mieke van Stippen - van Thiel

Has en Mieke van Stippen – van Thiel (Bron: familie van Stippen)

Misschien omdat het er vroeger ook nooit was. Tot de jaren zeventig van de vorige eeuw had je Has de Stip in de Houtse en Jan den Draad (van Ostrum) in de Hoeve. Zij reden taxi, brachten de mensen die zelf geen auto bezaten naar het ziekenhuis of naar familie die wat verder weg woonde. Maar dat gebeurde niet zo vaak. Meestal gingen mensen te voet of met de fiets. En als het niet anders kon gingen ze naar de Rijksweg in Lunen of Nederasselt en pakten daar de bus, net als nu eigenlijk.

Jan van Osterom met sigaar bij de benzinepomp

Jan van Ostrum met sigaar bij de benzinepomp (Bron: Marietje Jonker – Hulsman)

Toch denk ik er zelf wel over na. Hoe moet dat straks als ik zelf niet meer kan of mag autorijden? Wie brengt mij dan naar Wijchen of Nijmegen. Is de gemeenschapszin en saamhorigheid, waar ik nu Balgoy zo om waardeer, er dan ook nog. Het is niet voor niets dat we een stichting in het leven hebben geroepen, stichting Balgoy Beter Bekend, die zich hard maakt om initiatieven te steunen om leefbaarheid en sociale samenhang te bevorderen en/of te verbeteren. En ik ben niet de enige natuurlijk. Nederland vergrijst in hoog tempo en zeker in de kleinere dorpen neemt de gemiddelde leeftijd snel toe. Openbaar vervoer in Balgoy, een lijndienst terug in het dorp, zoals al eerder is geprobeert, lijkt me geen haalbare optie.

normal_9344_BF-90-JY_ZO

Zuidooster 9344 Nijmegen (Bron: www.busfoto.nl)

Toen ik in juli 1992 in Balgoy kwam wonen, stonden er op de route Balgoyseweg, Houtsestraat, Torenstraat, Boomsestraat, Eindsestraat borden met busrouteinformatie. Op 3 juni 1984 werd Zuid-Ooster lijn 88 vanuit Beuningen verlengd naar Grave via Wijchen. Tussen Wijchen en Grave reed lijn 88 via Balgoy en Nederasselt. Deze lijn reed maandag t/m zaterdag overdag tot ongeveer 19:00. Vanaf 27 mei 1990 werd lijn 88 ingekort tot Beuningen – Molenhoek. Het traject Grave – Beuningen bleef bestaan onder de lijnnummers 94, Beuningen – Wijchen en 95, Wijchen – Grave. Deze werden gereden als belbussen. Dus het busbordje bij de kerk in 1992 gaf aan dat de Zuidooster/Hermes reed met de belbuslijnen 95 op dit traject, waarbij in Wijchen moest worden overgestapt door doorgaande reizigers. Per 23 mei 1993 werden deze lijnen samengevoegd en reed lijn 94 1x per uur tussen Wijchen en Grave in de spitsuren en 1x per 2 uur in de daluren als belbus. Een ochtendrit naar Grave begon in Beuningen en in de middag reed 1x per 2 uur een bus vanuit Beuningen naar Grave. De eerste rit op de dag kwam uit Woezik en reed als vaste rit. Vanaf Grave reed de eerste rit op de ochtend naar Beuningen. Tot de middagspits reden de bussen dan slechts tot Wijchen en reden in de middagspits weer tot Beuningen. De dienstregeling eindigde rond 18:00. Lijn 94 reed niet in het weekend. Deze informatie is terug te vinden op de website OV in Nederland.

Op 1 juni 1997 is lijn 94 opgeheven en vervangen door lijn 594. Lijn 594 is een voormalige lijntaxi die reed van Beuningen naar Grave. Lijn 594 reed op werkdagen 1x per uur in de spitsuren, daarbuiten 1x per 2 uur. De dienst eindige om 19:00 uur. Op zaterdag en zondag reed lijn 594 in de ochtend en avond 1x per uur, in de middag 1x per 2 uur. De dienst eindige al om 18:00. Op 28 mei 2000 werd lijn 594 samen met alle andere lijntaxi’s weer opgeheven omdat de formule niet aansloeg bij de reiziger. Lijn 594 werd omgezet in lijn 94. Het aantal ritten werd flink beperkt. Op werkdagen reden nog slechts vijf ritten. In het weekend verviel de verbinding geheel. In de dienstregeling 2002 waren bijna alle ritten vervallen. Op 12 december 2004 werd lijn 94 opgeheven en was er in Balgoy geen openbaar vervoer meer.

Apple-car

Apple zelfrijdende auto

Zoals ik al zei, is het niet voor de hand liggend dat er nu nog een lijnbus door Balgoy gaat rijden. Ikzelf zit al enkele jaren op een doorbraak te wachten van de auto zonder chauffeur op bestelling. Onder andere Google en Apple zijn de laatste jaren druk bezig met het ontwikkelen van technologie voor zelfrijdende auto’s. Google heeft bijvoorbeeld een klein autootje ontwikkeld wat zelf kan rijden, dat kleine autootje is nu ook op de openbare weg te vinden. De autootjes doen testritten op de openbare weg in Mountain View. Het stadje in Silicon Valley waar Google is gevestigd. Google rijdt al jaren op de openbare weg met zelfrijdende auto’s van andere merken. Zo zijn er aangepaste Lexus en Prius-auto’s die al meer dan een miljoen kilometer hebben afgelegd. Daarbij zit er echter altijd iemand achter het stuur die kan ingrijpen indien dat nodig mocht zijn. Op termijn is het de bedoeling dat auto’s echt zelf gaan rijden zonder bestuurder. Maar als we straks allemaal massaal zonder handen aan het stuur gaan autorijden, hoe zit het dan met de autoverzekering en de aansprakelijkheid? De Nederlandse wet schrijft nu nog voor dat je altijd twee handen aan het stuur moet hebben. Veroorzaak je een ongeluk wanneer je de handen niet aan het stuur had door de autopilot? Dan ben je aansprakelijk. Dat kan er zelfs toe leiden dat je eigen verzekering jou aansprakelijk stelt bij een ongeluk wanneer je schade veroorzaakt. Maar als de auto verantwoordelijk is voor schade als jij de auto niet bestuurd, in hoeverre kan een verzekeraar dan de autofabrikant aansprakelijk stellen en dit in de premie meenemen? Mogelijk dat autoverzekeringen uiteindelijk zelfs verdwijnen, omdat verzekeraars bij schade direct afspraken gaan maken met de fabrikant en jij bij personenschade bijvoorbeeld alleen zorg vergoed krijgt via de zorgverzekering. Eventuele schade aan de auto wordt dan wellicht kosteloos gerepareerd en de rekening komt direct bij de fabrikant terecht.

BRENG-1Maar zover is het nog niet. Tot die tijd lijkt me het Breng Flex initiatief een prima oplossing. Ikzelf heb daar al een aantal keren gebruik van gemaakt. Breng Flex is een handige vervoerservice op bestelling, die rijdt van halte naar halte. Welke haltes? Dat bepaal jezelf. Breng flex komt op alle haltes van de gewone bus, plus enkele virtuele haltes of buurtbushaltes. Met een handige app of per telefoon reserveer je een zitplaats in een voertuig. Je bepaalt zelf wanneer je wordt opgehaald bij de halte en waar je naar toe reist. Je bestelt Breng flex dus als het jou uitkomt. En je betaalt altijd € 3,50 per rit. Lekker duidelijk! Breng Flex mist hier dus wel een aantal eisen van de Wet Personenvervoer 2000 om te voldoen aan de norm voor openbaar vervoer. Er is geen vaste route, geen vaste dienstregeling en er wordt geen OV-tarief gehanteerd. Maar de flexibiliteit is toch ook weer een voordeel!

Breng haltes

Op het kaartje is de plek aangegeven waar de RK kerk van Balgoy staat (rode speld), maar daar is geen Breng flex halte in de buurt. De haltes het dichts in de buurt zijn aangegeven met de blauwe rondjes (het eventuele cijfer in de rondjes geeft het aantal haltes aan).

Breng flex is elke dag van de week beschikbaar tijdens deze uren:

  • maandag – vrijdag 06.30 – 24.00 uur
  • zaterdag 08.00 – 24.00 uur
  • zondag 09.00 – 24.00 uur

In de Gelderlander van afgelopen december stond een bericht dat de vrees bestaat dat Breng Flex een ‘subsidievreter’ blijkt te zijn, waardoor de opdrachtgever (de provincie Gelderland) een keer de stekker eruit trekt. Ik denk dat zonder subsidie heel veel initiatieven zoals Breng Flex zullen mislukken, omdat tijd nodig is om bekend te worden en te laten zien dat het haalbaar is. In diezelfde Gelderlander stond ook een bericht dat de pilot Breng Flex in Wijchen een succes was. Gebruikers van Breng Flex waarderen de ritten van de service gemiddeld met een 9,7. Zo blijkt uit een informatienota van de gemeente Wijchen.

Kerk Balgoy

Een virtuele Breng Flex halte bij de kerk in Balgoy

Wat mij betreft is er nog maar een wens om Breng Flex helemaal mijn favoriet te maken en daarmee ook het “Openbaar Vervoer” weer terug te krijgen in Balgoy. Ik zou heel graag zien dat er een virtuele halte bij zou komen bij de R.K. Kerk in Balgoy. Dit zou mijns inziens de leefbaarheid voor met name de oudere Balgoyse mensen enorm bevorderen. In combinatie met de 34% leeftijdskorting voor 65-plussers kunnen zij voor ongeveer 2 euro zelfstandig en op het moment dat zij dat willen naar Wijchen of Nijmegen blijven gaan voor boodschappen, winkelen, theater of gewoon een gezellig bezoekje aan familie, vrienden of bekenden. Laat iedereen een verzoek daartoe indienen bij Breng!

Een natte tabakspruim in plaats van een pepermuntje

Wat doe je in je vakantie, behalve genieten van het mooie weer op Noord-Beveland aan het mooiste strand van Nederland? Op het strand kun je niet anders dan een luisterboek “lezen”, maar ’s avonds dan heb je lekker tijd voor het schrijven van een blog of bijvoorbeeld het lezen van verhalen op de BHIC website.

Henk Buijks vertelde daar al weer een paar jaar geleden, op 28 februari 2011, over een plekje dat iedere Geffenaar kent. Ik herkende de plek ook meteen: de kruidenierswinkel, met ook groente en zuidvruchten, van mijn opa en oma in de Kloosterstraat. Een mooie herinnering uit mijn jeugd, met de gezellige keukentafel meteen achter de kleine winkel, waar altijd gebuurt werd, waar over van alles en nog wat gesproken werd. Waar ik als kleine jongen elke keer weer voor de gek gehouden werd door opa die vroeg of ik een pepermuntje lustte en dan als ik mijn hand ophield, een natte tabakspruim kreeg. Ik snap nu nog niet dat ik er elke keer intrapte en hoor opa nog steeds lachen.

Samen met mijn peettante Corry van Esch -van Erp op de foto begin jaren zestig

Ook herinner ik me mijn peettante, tante Corry, die bijna altijd links achter de korte kant van de tafel zat en aan de lange kant zat dan oma. Opa zat naast de kachel in de buurt van de kolenkit die gebruikt werd voor de pruimtabak. Terwijl ik dit schrijf zie ik het beeld weer voor me. Als de deurbel van de winkel rinkelde, stond altijd oma op om te gaan helpen. Trouwens, diezelfde tante Corry was de eerste die reageerde op de vraag van Henk Buijks wie meer wist over de foto van het winkeltje. Haar reactie: “Het te slopen pand: kruideniers- en groentenwinkel van mijn ouders Piet van Erp en Lena van Tuyl, waar zij 40 jaar hebben gewoond. Buren links: waarschijnlijk vd Doelen. Buren rechts: Leida Steenbergen. Zij verkochten voornamenlijk snoep en tabak in hun winkel.” Daarna volgen nog meer reacties met waardevolle informatie over mijn opa en oma en hun buren. De laatste reacties heeft mijn peettante niet meer kunnen lezen, want ruim een jaar na haar eigen reactie op 15 juli 2012 overleed zij op 74-jarige leeftijd.

de03^011

Tante Corry en mijn oma op weg naar de kerk met de dorpspomp op de achtergrond

Cornelis van Erp en Johanna Hermes

Tante Corry, Cornelia Maria, is vernoemd naar haar opa, Cornelis van Erp, die leefde van 1852 tot 1931 en getrouwd was met Johanna Hermes. Hiermee wordt meteen een antwoord gegeven op de vraag van Henk Buijks of toevallig bekend was waaraan mijn opa zijn bijnaam te danken heeft, Piet de Corry. Piet van Cornelis dus! Ik ben dus Piet van Jan van Piet de Corry. Een uitgebreide beschrijving van de stamboom vind je in het boek “Wilhelmus van Erp, Tweede burgemeester van Geffen en eigenaar van molen de Vlijt” van Arnout en Willie van Erp, respectievelijk een neef en broer van mij.

 

Wat zeker nog de moeite van het vermelden waard is, is dat ook aan huis werd verkocht, eerst nog met paard en wagen en later gemotoriseerd. Nadat opa was gestopt met de winkel zijn ome Frans en ome Toon nog lang doorgegaan met verkoop aan huis. In de winkel gingen verhalen uit het dorp over de toonbank en in de keuken en ’s zomers voor de winkel werd veel gebuurt. Ome Harrie en ome Kees werkten bij “de Post” en mijn vader Jan de Corry, ome Frans en ome Albert waren duivenmelkers. De Corries zijn een hechte familie, met een lange traditie van verhalen vertellen over de Geffense mensen en hun gebruiken. Ik probeer die traditie als Balgoyse mens en Geffenaar in ere te houden.

 

Wilhelmus van Erp - Tweede burgemeester van Geffen en eigenaar van molen de Vlijt

Piet de Corry en Lena van Tuijl, mijn opa en oma, op het bankje voor de winkel

Balgoys nieuws in de krant precies 100 jaar geleden

screenshot 2Wat was het Balgoyse nieuws vandaag precies 100 jaar geleden op maandag 22 juli 1918? We zouden daarvoor een krant moeten kunnen lezen van die datum. Dat kan! Met behulp van Delpher kunnen we dat. In “De Tijd: godsdienstig-staatkundig dagblad“, een landelijk dagblad nogwel, vinden we een kort berichtje over Balgoy.

screenshot.png

De Tijd 22 juli 1918

In Delpher vindt je miljoenen gedigitaliseerde teksten uit Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften die je allemaal woord voor woord kunt doorzoeken. De teksten komen uit de collecties van diverse wetenschappelijke instellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen. Ze worden in Delpher onder één knop aangeboden om het vinden van informatie voor u gemakkelijk te maken.

Delpher is een goudmijn voor iedere onderzoeker. Het maakt niet uit wat voor onderzoek je doet en op welk niveau. Delpher biedt voor iedereen de originele teksten uit meer dan ruim 1,3 miljoen kranten, 4,4 miljoentijdschriftpagina’s en meer dan 320.000 boeken uit de 15de tot de 21ste eeuw. En het aanbod zal de komende jaren alleen maar groeien. Van 60 miljoen pagina’s nu tot 100 miljoen over een paar jaar. Wat nog mooier is, is dat het vrij te gebruiken is voor privé-doeleinden en onderzoek. Al het materiaal uit Delpher mag je voor eigen onderzoek vrij gebruiken. Het gebruik van de website wijst zichzelf, maar er is ook een uitgebreide handleiding voor wie dat wil.

pastoor Jan Cornelis Martens

Joannes Cornelis Martens (Bron: Wim Verhoeven)

Terug naar het Balgoys nieuws van 1918. De Balgoyse pastoor Martens werd op 22 juli voorzien van het H. Sacrament der Zieken, hij werd bediend. Joannes Cornelis Martens werd pastoor van Balgoy in 1911. Hij was geboren te Udenhout op 11-12-1866 als zoon van Adriaan Martens en Cornelia Burgmans. Hij had gestudeerd aan het seminarie van Haaren, werd in 1892 tot priester gewijd en in 1894 tot kapelaan in Wanroij benoemd. Van 1898 tot 1911 was hij aangesteld als kapelaan in Asten (Bron: Heemkundekring De Vonder Asten – Someren). Onder zijn pastoraat in Balgoy is de in 1913-1914 aan de Boomsestraat gebouwde nieuwe parochiekerk tot stand gekomen; Martens werd dan ook wel de “bouwpastoor” genoemd. Joannes Cornelis Martens is op 04-09-1918 te Balgoy overleden en hieronder zijn overlijdensakte.

overlijdensakte Martens

BS Overlijden Balgoy, Gelders Archief, Arnhem, Archief 0207, regnr 8074

screenshot

Het Centrum, 4 september 1918

In die overlijdensakte staat duidelijk dat “Johannes Cornelis Martens, roomsch Katholiek Pastoor”, “op den vierde september dezes jaars, des namiddags, om half een uur, binnen deze gemeente in het huis, wijk A, nummer negen en dertig a is overleden. Toch verscheen in het landelijk dagblad Het Centrum van woensdag 4 september 1918 een kort bericht, dat de pastoor “zijn intrek heeft genomen in het gesticht te Wanroy”.

advertentie fam Martens

De Tijd, 5 september 1918

Blijkbaar is pastoor Martens toch nog onverwacht overleden. Uit de overlijdensadvertentie van de familie in De Tijd, kan opgemaakt worden dat er sprake was van “een langdurig, geduldig lijden”. De benoeming van een nieuwe pastoor in Balgoy was in die tijd snel geregeld. Nog in diezelfde maand werd kapelaan van Acht uit Kaatsheuvel aangesteld als pastoor in Balgoy. Uit een bericht in De Nieuwe Tilburgsche Courant van 17 september 1918 blijkt dat Balgoy blij mocht zijn met de nieuwe pastoor en op 20 september was de benoeming een feit.

Kaatsheuvel

De Nieuwe Tilburgsche Courant van 17 september 1918

beeldengroep

Provinciale Noordbrabantsche en ’s Hertogenbossche courant van 13 november 1918

Het meest verrassende en interessante bericht dat ik las in het krantennieuws van 2018, was een bericht uit de Provinciale Noordbrabantsche en ’s Hertogenbossche courant van 13 november 1918, een paar maanden na de benoeming van pastoor van Acht. Het betrof een cadeau van de leden van de vereniging van de H. Familie uit Kaatsheuvel, waarvan de toenmalige kapelaan van Acht directeur was geweest aan de nieuwe pastoor van Balgoy. Een beeldengroep. De beeldengroep!

De kerststal in de Balgoyse Johannes de Doperkerk

De beeldengroep (Bron: Rikie Peters)

In december 2015 schreef ik een blog over de kerstal in de Balgoyse kerk. Samen met religieuze kunstkenner Wim de Mul had ik in de kerk naar de kerststal gekeken of die van Pietro Mazzotti was. Wim bekeek de beeldengroep van afstand en was meteen overtuigd dat het inderdaad beelden waren van Mazzotti. Bij nadere inspectie bleek bij een aantal beelden ook het merkteken van Mazzotti (PM) aangebracht te zijn. Ik was heel tevreden met de nieuwe kennis dat de kerstgroep in onze kerk in het begin van de twintigste eeuw was vervaardigd in Münster door Pietro Mazzotti en dus naar alle waarschijnlijkheid was aangeschaft in de tijd dat de nieuwe Johannes de Doperkerk aan de Boomsestraat in gebruik werd genomen, in of net na 1914. Mooi niet dus! Een cadeautje uit Kaatsheuvel voor de nieuwe pastoor in  1918 is veel waarschijnlijker na dit krantenbericht gelezen te hebben. En een feestje om te vieren met Kerst: de kerstal is 100 jaar oud.

Er was natuurlijk nog veel meer nieuws in Balgoy in 1918. Ter illustratie een tweetal berichten uit de Maasbode. Dit klinkt als een regionale krant, maar de Maasbode was opgericht als weekblad met 800 abonnees in 1868 en vanaf 1885 een in Rotterdam verschijnend landelijk katholiek dagblad, na de Tweede Wereldoorlog als avondkrant (Bron: Wikepedia).

boerderijbrand

Het eerste bericht betreft een boerderijbrand in Keent. Vraag is wie weet wie H. St. was, die 2 koeien en een vaars verloor en onderverzekerd was? (De Maasbode van 23 februari 1918)

post

Met het tweede bericht begint een lange periode met postbezorging door de familie Willems. Dus 100 jaar geleden werd Jentje de Post benoemd als brievengaarder te Balgoy. (De Maasbode 4 maart 1918)